قتل على ( ع ) هرگز با معاويه سازش نكردند . به همين نحو ، گروههايى از قاريان قرآن از مصر و بصره در اعتراضات خود عليه آزادى عمل حكام اموى و رفتار خودخواهانه و مكارانه آنان نسبت به مردم كمتر از اين مخالف نبودند . اين برخوردها با قاريان قرآن مهر عدم محبوبيّت عثمان را در دواير مذهبى در استانها بر او نهاد . در اينجا بايد خاطر نشان كرد كه كلمه قراء ( خوانندگان قرآن ) ، كه در مآخذ مختلف به كار مىرود كسانى را شامل مىشود كه با تعليم قرآن و مسائل مذهبى به مردم به عنوان دانشمند مذهبى معرفى و در نظر آنان ممتاز گرديدند . آنها بطور طبيعى از اعتبار و احترام فراوانى در ميان توده‌ها برخوردار بودند و روشنفكران جامعه محسوب مىشدند . عثمان ، علاوه بر انتصاب بسيارى از خويشاوندان خود به مقامهاى نان و آب‌دار ، هديه‌هاى زيادى نيز به ديگران مىداد . ( 7 ) در عين حال ، وى با بعضى از اصحاب پيامبر با خشونت زيادى رفتار مىكرد . عبد الله بن مسعود ، كه در آن زمان خزانه‌دار كوفه بود ، بعد از نزاعى كه با وليد بن عقبه داشت فراخوانده شد و خليفه به وليد اجازه داد تا در حضور او ، وى را مورد بدرفتارى قرار دهد . ( 8 ) حتى بدتر از اين رفتارى بود كه نسبت به عمّار اعمال شد . وى هنگامى كه با شكايت نامه‌اى عليه ابن ابى سرح از مصر وارد شد مورد ناسزاگويى قرار گرفت و آن قدر كتك خورد تا بيهوش شد . ( 9 ) در طول سالهاى آخر حكومت عثمان ، بخش عظيم جامعه - از تماشاى اشراف اموى كه در مقامهاى بالا قرار داشته و از ثروت و خوشگذرانى برخوردار و در عياشى راه افراط را پيموده و ثروت فراوان جامعه را كه از طريق نامشروع به خود اختصاص داده بودند و با ولخرجى صرف مىكردند - در نارضايتى ، تلاطم و غليان بود . نتيجهء عدم تعادل اقتصادى و ساخت اجتماعى بطور طبيعى رشك و حسادت بخشهاى گوناگون جامعه را برانگيخت و مواد فراوان آتش‌زا را براى يك انفجار بوجود آورد . ابو ذر يكى از رهبران صريح اللهجه عليه رژيم عثمان بود . او شخصى با شهامت ، سازش‌ناپذير ، صرفه‌جو و زاهد بود كه مخالف جمع‌آورى ثروت در دست عده‌اى قليل و خواستار توزيع زمين در ميان مردم بود . عثمان ، كه از طرز تفكّر ابو ذر در مقابله شديد با ثروت در مسجد مدينه